Koordinacija razvoja EES u BiH na različitim naponskim nivoima (VN i SN mreže i postrojenja)

Mjesto i datum održavanja okruglog stola
Neum, hotel Grand , za vrijeme 13. Savjetovanja BHK Cigre, 19.09.2017. godine; 15-17,30 sati

Moderatori okruglog stola
dr.sc. Ivan Ramljak, dipl.ing.el., JP Elektroprivreda HZ HB
mr. Bojan Zečević, dipl.ing.el., NOS BiH
Sead Spahić, dipl.ing.el., JP Elektroprivreda BiH

Uvodničari okruglog stola
dr.sc. Ivan Ramljak, dipl.ing.el., JP Elektroprivreda HZ HB
„Koordinacija razvoja EES u BiH na različitim naponskim nivoima (VN i SN mreže i postrojenja)“ (PPT)
mr. sci. Edina Aganović, dipl.ing.el., NOS BiH
„Indikativni plan proizvodnje 2018-2027“ (PPT)
Sead Spahić, dipl.ing.el., JP Elektroprivreda BiH
„Neophodnost koordinacije razvoja EES na svim naponskim nivoima iz ugla EP BiH“ (PPT)

Rezultati stručne rasprave:

Učesnici su izrazili svoje zadovoljstvo organizacijom okruglog stola i prilikom da kroz raspravu prezentiraju svoja stručna iskustva i dileme vezane za planiranje razvoja EES u BiH na različitima naponskim nivoima.

Uvodničari su, kroz svoje prezentacije predstavili iskustva vezana za ovu problematiku iz ugla kompanija u kojima rade.

Ključna tema oko koje je vođena rasprava se odnosila na činjenicu da je razvoj EES u Bosni i Hercegovini u značajnoj mjeri odstupio od četveronaponskog nivoa (400-110-20-0,4 kV) koji je prije više godina prepoznat kao optimalan u cijeloj regiji ex Jugoslavije. Postoje, naravno, istorijski razlozi za ova odstupanja ali takođe i primjeri tehničkih rješenja koji nemaju nikakvog logičnog opravdanja.

Nakon rata u Bosni i Hercegovini je došlo do velikog organizacionog prestrukturiranja energetskog sektora ( formirane su tri elektroprivredne kompanije, Elektroprenos BiH kao zasebna kompanija, Neovisnio operator sistema i regulatorna tijela na nivoima BiH i entiteta ). Međusobni odnosi između kompanija i agencija su uređeni zakonskom regulativom koja je obuhvatila i oblast PLANIRANJA razvoja EES u skladu sa definisanim nadležnostima.

Eksperti iz oblasti planiranja  razvoja EES na VN ( > 35 kV ) koji su uposleni u DERK-u, NOS-u i Elektroprenosu BiH su obrazlagali način rada i formalne procedure donošenja planskih dokumenata te načine komunikacije sa Operatorima distributivnih sistema. S druge strane, eksperti koji se planiranjem razvoja EES bave u Operatorima distributivog sistema ( SN i NN mreža ) su obrazlagali probleme sa kojima se sreću prilikom izrade svojih planova koji su posebno izraženi u segmentu nemogućnosti omogućavanja pristupa većim potrošačima i malim elektranama ( DG ) na elektrodistributivni sistem.  Zastoj u razvoju mreže 110 kV, zbog poznatih političkih problema u funkcionisanju Elektroprenosa u prethodnom periodu, je u značajnoj mjeri doprinio širenju mreže naponskog nivoa 35 kV što je u suprotnosti sa prije mnogo godina definisanom strateškom opredjeljenju.

Iz vrlo interesantne stručne rasprave, u kojoj je učestvovala većina učesnika skupa, mogu se izvući sljedeći,

Zaključci:

• Četvoronaponski nivo EES (400-110-20-0,4 kV) treba u planovima razvoja elektroprovrednih kompanija ostati STRATEŠKO opredjeljenje razvoja EES Bosne i Hercegovine kao najracionalnije i najefikasnije opredjeljenje,
• Planiranje aktivnosti prelaska SN mreže na jedinstveni SN nivo (20 kV) i napuštanja drugih naponskih nivoa (3, 6, 10, 35 kV) u elektrodistributivnim kompanijama, neophodno je sinhronizirati sa planovima razvoja (izgradnje, rekonstrukcije i održavanja) VN mreže od strane Elektroprenosa BiH,
• Prelazak SN mreže na jedinstveni naponski nivo 20 kV je cilj koji se realno može dostići u narednih 10-15 godina zbog činjenice da sve elektrodistributivne kompanije u BiH već godinama u SN mrežu ne ugrađuju elemente izolacionog nivoa ispod 24 kV,
• Razvoj EDS treba biti prvenstveno usmjeren ka njegovom širenju u svrhu omogućavanja pristupa za nove potrošače i distribuirane generatore,
• Problem priključenja novih distribuiranih generatora na EDS ne treba rješavati širenjem SN mreže 35 kV već prelaskom na jedinstveni naponski nivo 20 kV,
• Investiranje u razvoj EDS je odgovornost i obaveza Operatora elektrodistributivnog sistema koja se ne smije prebacivati na nove korisnike (potrošači/DG) koji u pravilu trebaju plaćati nakanadu za priključenje u visini priključne snage,
• Potrebno je definisati pisana pravila (uslove) za planiranje izgradnje novih TS 110/X u čijem kreiranju aktivno moraju učestvovati i Operatori distributivnog sistema kao njihovi ključni korisnici,
• Potrebno je uvesti u praksu planiranje i izgradnju TS 110/X manjih snaga (npr. 10MVA), kao rješenje koje se u svijetu nametnulo kao optimalno u velikom broju slučajeva (srednji industrijski potrošači, distribuirani generatori...),

Potrebno je pronaći adekvatno rješenje kojim bi se prevazišle postojeće „nesuglasice“ u planiranju potreba za novim TS 110/X između ODS-a, NOS-a i Elektroprenosa  plaćanje ODS-a adekvatne „naknade za izgradnju“ Elektroprenosu ili omogućavanje ODS-ovima izgradnje novih TS 110/X za svoje potrebe).